بنزین از سهشنبه گران میشود
دولت از بامداد سهشنبه، ۱۷ شهریور، اجرای طرح بنزین سهنرخی را آغاز میکند تا کسری روزانه ۱۰ میلیون لیتری سوخت را مهار کند. بر اساس این طرح، مصرفکنندگان پرمصرف باید برای هر لیتر بنزین مازاد بر سهمیه، تا ۱۰ هزار تومان بپردازند.
به گزارش پایگاه خبری رخداد اقتصادی؛ دولت چهاردهم از بامداد سهشنبه، ۸ سپتامبر (۱۷ شهریور)، اجرای طرح سهنرخی بنزین را آغاز میکند. هدف این تصمیم، مهار کسری روزانه ۱۰ میلیون لیتری بنزین و کاهش فشار واردات سوخت اعلام شده است. بر اساس این طرح، بخشی از مصرفکنندگان باید برای هر لیتر بنزین مصرفی خارج از سهمیه تعیینشده، تا ۱۰ هزار تومان بپردازند. این تغییر مستقیماً روی هزینه رفتوآمد روزانه خانوارها و بهطور غیرمستقیم روی قیمت کالا و خدمات حملونقل اثر میگذارد.
نرخگذاری سهسطحی بنزین یعنی قیمت هر لیتر سوخت دیگر یکسان نیست و بر اساس میزان مصرف در سه رده محاسبه میشود. رده نخست همان سهمیه پایه است که با نرخ فعلی و همچنان یارانهای عرضه میشود. رده دوم، سهمیه تکمیلی با نرخی میانی است. رده سوم شامل مصرف مازاد بر سقف تعیینشده یا خودروهای فاقد سهمیه ثبتشده میشود که باید بنزین را با نرخی نزدیک به قیمت آزاد، معادل ۱۰ هزار تومان در هر لیتر، بخرند.
چرا این تصمیم حالا گرفته شد؟
دلیل اصلی دولت، رشد پیوسته مصرف بنزین در کشور است. مصرف روزانه از ظرفیت تولید پالایشگاهها پیشی گرفته و همین شکاف، واردات بنزین را به یکی از ردیفهای پرهزینه بودجه ارزی تبدیل کرده است. برای مقایسه، ۱۰ میلیون لیتر بنزین میتواند گنجایش سوختگیری صدها هزار خودرو در ۱ روز باشد؛ عددی که تأمین آن از محل ارز دولتی، فشار مضاعفی به منابع کشور وارد میکند.
دولت با این طرح تلاش میکند مصرفکنندگان پرمصرف را به سمت نرخ واقعیتر سوخت هدایت کند. در همین حال، تلاش شده سهمیه پایه برای اکثریت خانوارها با قیمت پیشین حفظ شود تا فشار مستقیم بر اقشار کمدرآمد کمتر باشد.
چه کسانی باید ۱۰ هزار تومان بپردازند؟
بر اساس اعلام دولت، نرخ ۱۰ هزار تومانی شامل مصرف بالاتر از سقف سهمیه ماهانه هر خودرو و نیز خودروهایی میشود که سهمیهای در سامانه ثبت نکردهاند. رانندگانی که در محدوده سهمیه تعیینشده حرکت میکنند، همچنان با نرخهای پیشین سوختگیری میکنند و افزایش قیمت فقط دامنه مصرف اضافه را در بر میگیرد.
این تفکیک برای خانوارها معنای سادهای دارد. هزینه رفتوآمد روزمره برای کسانی که در سهمیه پایه سفر میکنند تغییر محسوسی نمیکند، اما خانوارهای دارای دومین خودرو یا مصرفکنندگان پرتردد باید هزینه بیشتری برای سوخت کنار بگذارند. این افزایش میتواند بهمرور در قیمت تمامشده تاکسی اینترنتی، حملونقل عمومی و کالاهایی که با خودرو جابهجا میشوند نیز بازتاب پیدا کند.
طرحهای چندنرخی سوخت در سالهای گذشته نیز بارها روی میز دولت بوده، اما هر بار اجرای آن با نگرانی از واکنش اجتماعی و اثر تورمی به تعویق افتاده است. اجرای کنونی طرح در شرایطی رقم میخورد که نوسان قیمت ارز و افزایش هزینه واردات، دولت را برای کاهش تقاضای بنزین وارداتی تحت فشار بیشتری قرار داده است.